Όταν μιλάμε για ακραίες καιρικές συνθήκες στο ποδόσφαιρο, το μυαλό πηγαίνει εύκολα στο χιόνι, στον πάγο, στις καταιγίδες ή σε έναν αγωνιστικό χώρο που έχει πλημμυρίσει. Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά. Η ζέστη. Και το περιστατικό με τη Μαρία Καπνίση μετά το ΑΕΚ – ΠΑΟΚ δείχνει γιατί δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς με τη λογική «θα κάνουμε ένα cooling break και συνεχίζουμε».
Η αρχηγός της ΑΕΚ αισθάνθηκε έντονη αδιαθεσία μετά το τέλος του ντέρμπι της πρεμιέρας της Α’ Εθνικής Γυναικών, έχασε τις αισθήσεις της και χρειάστηκε να μεταφερθεί στο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα». Η πρώτη ιατρική εκτίμηση που έγινε γνωστή έκανε λόγο για θερμοπληξία.
Ευτυχώς, σύμφωνα με νεότερη ενημέρωση μετά τις εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε, τα αποτελέσματα ήταν καθησυχαστικά και η κατάσταση της αθλήτριας είναι καλή.
Το περιστατικό:
Το ΑΕΚ – ΠΑΟΚ άρχισε στις 13:45 στους Αγίους Αναργύρους. Μετά τη λήξη, η Μαρία Καπνίση έχασε τις αισθήσεις της, δέχθηκε άμεσα τις πρώτες βοήθειες και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, με την αρχική εκτίμηση να κάνει λόγο για θερμοπληξία.
Η ΑΕΚ είχε ζητήσει διαφορετική ώρα
Μετά το περιστατικό, από την πλευρά της ΑΕΚ εκφράστηκαν έντονες ενστάσεις για την ώρα διεξαγωγής του αγώνα.
Η θέση που μεταφέρθηκε από την Ένωση ήταν ότι είχε ζητηθεί το παιχνίδι να πραγματοποιηθεί αργότερα μέσα στην ημέρα, εξαιτίας των συνθηκών, αλλά το αίτημα δεν έγινε αποδεκτό.
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η Δέσποινα Χατζηνικολάου, η οποία μετά το τέλος του αγώνα χαρακτήρισε επικίνδυνη τη διεξαγωγή αγώνων σε τέτοιες μεσημεριανές ώρες.
Το ζήτημα, όμως, δεν χρειάζεται να περιοριστεί στο ποιος είχε δίκιο πριν από το συγκεκριμένο παιχνίδι. Είναι μεγαλύτερο: με ποια κριτήρια αποφασίζουμε ότι οι συνθήκες είναι ασφαλείς για να διεξαχθεί ένας ποδοσφαιρικός αγώνας;
Η θερμοκρασία στο κινητό δεν λέει όλη την αλήθεια
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της διεθνούς συζήτησης είναι ότι η καταλληλότητα των συνθηκών δεν μπορεί να κρίνεται μόνο από το αν το θερμόμετρο γράφει 30, 32 ή 35 βαθμούς.
Η UEFA χρησιμοποιεί στις ιατρικές οδηγίες της τον δείκτη WBGT – Wet Bulb Globe Temperature. Πρόκειται για μέτρηση θερμικής καταπόνησης που λαμβάνει υπόψη περισσότερους παράγοντες από την απλή θερμοκρασία αέρα, όπως την υγρασία και την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία.
Στις διοργανώσεις της UEFA, όταν αναμένονται υψηλές θερμοκρασίες, η μέτρηση προβλέπεται να γίνεται στο γήπεδο μετά το ζέσταμα των ομάδων. Για διοργανώσεις ενηλίκων, οι ισχύοντες κανονισμοί προβλέπουν cooling breaks όταν ξεπερνιούνται συγκεκριμένα όρια θερμικής καταπόνησης.
ΤΙ ΜΕΤΡΑ ΤΟ WBGT;
Δεν εξετάζει μόνο τη θερμοκρασία αέρα.
Συνυπολογίζει το συνολικό θερμικό φορτίο που δέχεται ο αθλητής, στο οποίο παίζουν ρόλο η υγρασία, η ηλιακή ακτινοβολία και οι πραγματικές συνθήκες στον αγωνιστικό χώρο.
Το cooling break είναι μέτρο προστασίας – όχι λύση για τα πάντα
Οι cooling breaks έχουν προφανή χρησιμότητα. Οι κανονισμοί της IFAB επιτρέπουν διακοπές ψύξης διάρκειας περίπου 90 δευτερολέπτων έως τριών λεπτών, διαφορετικές από τα σύντομα διαλείμματα αποκλειστικά για ενυδάτωση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένα διάλειμμα δύο ή τριών λεπτών μετατρέπει αυτομάτως οποιαδήποτε συνθήκη σε ασφαλή.
Στη διεθνή βιβλιογραφία για το επαγγελματικό ποδόσφαιρο έχει ήδη τεθεί το ερώτημα αν ένα μόνο cooling break μέσα σε κάθε 45λεπτο είναι αρκετό όταν το θερμικό φορτίο είναι πολύ υψηλό. Οι σχετικές επιστημονικές προτάσεις περιλαμβάνουν συχνότερες διακοπές, καλύτερες διαδικασίες ψύξης και — όταν οι συνθήκες ξεπερνούν συγκεκριμένα όρια — αλλαγή ώρας ή αναβολή.
Η FIFPRO, η διεθνής ένωση ποδοσφαιριστών, ακολουθεί ακόμη αυστηρότερη προσέγγιση. Προτείνει cooling breaks από χαμηλότερες τιμές WBGT και θεωρεί ότι πάνω από συγκεκριμένο επίπεδο θερμικής καταπόνησης ο αγώνας θα πρέπει να καθυστερεί ή να μεταφέρεται σε ασφαλέστερη ώρα.
Όπως κοιτάμε το χιόνι, πρέπει να κοιτάμε και τον ήλιο
Στο ποδόσφαιρο έχουμε μάθει να θεωρούμε αυτονόητο ότι ο καιρός μπορεί να αλλάξει ένα πρόγραμμα.
Αν ένα γήπεδο είναι καλυμμένο με χιόνι, αν υπάρχει πάγος, αν μια καταιγίδα κάνει τον αγωνιστικό χώρο επικίνδυνο ή αν το νερό δεν επιτρέπει στην μπάλα να κυλήσει, κανείς δεν θεωρεί υπερβολικό να συζητηθεί καθυστέρηση ή αναβολή.
Η ζέστη έχει μία ιδιαιτερότητα: το γήπεδο μπορεί να φαίνεται απολύτως κανονικό. Η μπάλα κυλά, ο αγωνιστικός χώρος είναι στεγνός και τηλεοπτικά όλα μοιάζουν έτοιμα για παιχνίδι. Αυτό δεν σημαίνει ότι το ανθρώπινο σώμα δεν δέχεται πολύ μεγάλη θερμική καταπόνηση.
Γι’ αυτό και το ερώτημα δεν θα έπρεπε να είναι μόνο «θα υπάρχει cooling break;». Θα έπρεπε να προηγείται το σημαντικότερο: είναι αυτή η ώρα κατάλληλη για να παιχτεί το παιχνίδι;
Ο προγραμματισμός είναι μέρος της πρόληψης
Κανένα πρωτόκολλο δεν μπορεί να εξαφανίσει πλήρως τον κίνδυνο. Μπορεί όμως να τον μειώσει.
Και αυτό σημαίνει ότι η πρόληψη πρέπει να αρχίζει πριν από τη σέντρα: πρόγνωση των συνθηκών, μέτρηση θερμικού φορτίου στο ίδιο το γήπεδο, δυνατότητα αλλαγής ώρας, σκίαση στους πάγκους, επαρκής ψύξη και ενυδάτωση, ιατρική ετοιμότητα και σαφή κριτήρια για το πότε ένα παιχνίδι δεν πρέπει να αρχίζει στην προγραμματισμένη ώρα.
Ειδικά στις αρχές και στο τέλος της σεζόν, το ημερολόγιο δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τον Σεπτέμβριο σαν να είναι αυτομάτως «φθινόπωρο» από πλευράς θερμικού κινδύνου. Η ημερομηνία στο ημερολόγιο δεν είναι μετεωρολογική μέτρηση.
Το βασικό:
Cooling break, νερό και πετσέτες ψύξης είναι εργαλεία αντιμετώπισης του θερμικού φορτίου. Δεν πρέπει να λειτουργούν ως άλλοθι για να διεξάγεται ένας αγώνας σε οποιαδήποτε ώρα και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.
Το περιστατικό της Καπνίση πρέπει να λειτουργήσει ως προειδοποίηση
Το σημαντικότερο νέο είναι ότι η Μαρία Καπνίση είναι καλά μετά την περιπέτειά της.
Αυτό όμως δεν πρέπει να κλείσει τη συζήτηση. Αντίθετα, μπορεί να είναι η στιγμή για να ανοίξει σοβαρά.
Όχι για να βρεθεί εκ των υστέρων ένας ένοχος, αλλά για να δημιουργηθεί ένας καλύτερος μηχανισμός πρόληψης: σαφή θερμικά όρια, αντικειμενικές μετρήσεις στο γήπεδο και πραγματική δυνατότητα αλλαγής ώρας όταν η υγεία των αθλητριών και των αθλητών το απαιτεί.
Το ποδόσφαιρο σωστά προστατεύεται από το κρύο, τον πάγο, το χιόνι και τις καταιγίδες. Η υψηλή θερμοκρασία πρέπει να αντιμετωπίζεται με την ίδια σοβαρότητα.
PLAYER SAFETY
Η προστασία των παικτών δεν αρχίζει στο 30ό λεπτό με ένα μπουκάλι νερό. Αρχίζει όταν ορίζεται η ώρα του αγώνα. Και όταν οι συνθήκες το απαιτούν, η ασφαλέστερη λύση μπορεί να μην είναι ένα ακόμη cooling break — αλλά μια διαφορετική ώρα σέντρας.